Slim Watermanagement krijgt vaste plek: van programma naar dagelijkse praktijk

Slim WM draait om het gezamenlijk optimaliseren van het operationeel waterbeheer. Juist als er meer of minder water is dan normaal of als er (ver)storingen zijn aan de waterinfrastructuur, is Slim WM van meerwaarde. Slim Watermanagement helpt dan om een crisissituatie uit te stellen, soms zelfs te voorkomen, en beter het hoofd te bieden.

Bewezen waarde

Door afgestemde redeneerlijnen en een gezamenlijke informatievoorziening (IV Slim WM) is aan de voorkant duidelijk wat de handelingsperspectieven zijn en heeft iedereen dezelfde actuele informatie over de situatie. Waterbeheerders begrijpen elkaar hierdoor direct en kunnen sneller schakelen. Er gaat geen tijd verloren aan zaken aan elkaar uitleggen of discussie over de juistheid van een getal. Dát is Slim WM. Die werkwijze heeft zich de afgelopen jaren bewezen.

Duurzaam borgen

Met het einde van het programma Slim WM in zicht (december 2027) ontstond de logische vraag: hoe zorgen we dat deze waarde niet verloren gaat? Het antwoord ligt nu vast in een samenhangend en breed gedragen voorstel: de Houtskoolschets borgen Slim WM (pdf, 200 kB). De kern: gebruik bestaande structuren en doe ‘regionaal wat kan, alleen landelijk wat moet’. Daarmee is Slim WM te borgen op een manier die goed aansluit bij de regionale werkpraktijk, terwijl de noodzakelijke landelijke afstemming wel is geregeld.

De landelijke afstemming is daarmee niet groter dan nodig en beleidsneutraal. Bestaande bestuurlijke overleggen worden niet (structureel) benut. Alleen de sturing van de IV Slim WM blijft structureel landelijk georganiseerd met een tweemansformatie; één persoon vanuit de waterschappen en één vanuit Rijkswaterstaat. Het landelijk directeurenoverleg Slim WM komt na 2027 niet meer structureel bij elkaar om zaken te bespreken of naar te escaleren. Alleen als het echt nodig is, worden partijen vanuit een landelijk geregisseerd proces bij elkaar geroepen.

De opgebouwde kennis Slim WM verdwijnt niet en raakt niet versnipperd, doordat de centrale kennis- en archieffunctie van de Slim WM-website behouden blijft.

‘Wat we de afgelopen jaren hebben opgebouwd, is een lerend netwerk dat klaar is voor de toekomst.’

Bas de Jong, programmamanager Slim WM

‘Met Slim Watermanagement halen we door slimme samenwerking meer uit het bestaande watersysteem. Daarom borgen we het ook zoveel mogelijk regionaal, dicht bij de huidige waterbeheerders.’

Richard Andringa, ambassadeur borgen vanuit het landelijk directeurenoverleg Slim WM

Samen verder

Vanaf januari 2028 zijn de waterbeheerders in de Slim WM-regio’s zelf verantwoordelijk voor het gebruik, actueel houden en vaststellen van hun regionale redeneerlijnen Slim WM en het leveren van gebruikerswensen en de benodigde data voor de IV Slim WM.

Rijkswaterstaat neemt, als beheerder van de landelijke redeneerlijn voor het hoofdwatersysteem, een verbindende rol op zich voor de redeneerlijnen. De redeneerlijn hoofdwatersysteem heeft een verbinding met de meeste regionale redeneerlijnen. Via de redeneerlijn hoofdwatersysteem houdt Rijkswaterstaat de totale set aan redeneerlijnen afgestemd en signaleert eventuele bespreekpunten.

De gezamenlijke informatievoorziening Slim WM wordt regio-overstijgend beheerd. Er loopt nog een onderzoek (verkenning door Berenschot) naar wie dit beheer precies gaat doen. Over de financiële omvang en kostenverdeling van het beheer zijn wel al afspraken gemaakt. De waterschappen en Rijkswaterstaat nemen ieder de helft op zich en een maximumbudget is afgesproken.

‘De IV Slim WM zorgt ervoor dat alle waterbeheerders op hetzelfde moment dezelfde informatie hebben. Dat helpt om slim te kunnen sturen.’

Richard Andringa, ambassadeur borgen vanuit het landelijk directeurenoverleg Slim WM

Regionaal maatwerk

De overige instrumenten en samenwerking geven de Slim WM-regio’s zelf vorm. De waterbeheerders in een Slim WM-regio beslissen gezamenlijk wat ze nog meer willen borgen van Slim WM en met welke ambitie. Ze organiseren het borgen en de financiering ervan op een voor hen passende wijze voor de organisatie. Dan is regionaal maatwerk mogelijk, wat draagvlak en acceptatie vergroot.

Van programma naar vanzelfsprekendheid

De komende periode staat in het teken van een ingroeifase. Tot eind 2027 werken de waterbeheerders stap voor stap toe naar een inbedding van Slim WM in hun reguliere werkwijze. Daarna volgt de formele overdracht en is Slim WM geen apart programma meer, maar een vanzelfsprekend onderdeel van hoe de waterbeheerders in Nederland samenwerken. Dat is ook hard nodig. Door klimaatverandering, de toenemende behoefte aan zoetwater en de ruimtelijke opgaven worden de uitdagingen te groot om alleen op te lossen of alleen met afstemmen. Slim WM is een noodzakelijke bouwsteen om die uitdagingen aan te gaan. De conclusie is helder: Slim WM gaat door, niet omdat het moet, maar omdat het werkt. En dat is misschien wel het sterkste argument.

‘Het echte succes van Slim Watermanagement zit niet in instrumenten of systemen, maar in het feit dat we elkaar kennen en opzoeken op het moment dat het ertoe doet.’

Bas de Jong, programmamanager Slim WM