Redeneerlijn Rivierengebied: een mooie basis om op door te groeien

‘De handelingsperspectieven waren er natuurlijk al wel’, geeft Jan van de Braak, adviseur en hydroloog bij Waterschap Rivierenland, aan. ‘Maar we hadden ze nog niet vastgelegd in één gezamenlijk document.’ Samen met onder andere Saskia Westerdaal-Van Dijk (adviseur laagwaterverdeling en droogte bij Rijkswaterstaat Oost-Nederland) en Vincent Struik (adviseur peilbeheer bij Waterschap Rivierenland) was hij betrokken bij het opstellen van deze eerste redeneerlijn voor de Slim WM-regio Rivierengebied. Dit gebeurde in het kader van het landelijke project ‘Afgestemde redeneerlijnen Slim Watermanagement’.

Beter beeld

De regio Rivierengebied heeft een bijzondere positie binnen het Nederlandse watersysteem, vertellen Saskia, Jan en Vincent. Hier bevinden zich namelijk belangrijke ‘hoofdkranen’ van het landelijke watersysteem; de drie stuwen in de Rijn en de Bernardsluizen bij Tiel zorgen voor de verdeling van het zoete water in een groot deel van Nederland. Dat maakte het opstellen van de redeneerlijn complex, maar ook waardevol. ‘We hebben nu veel beter in beeld wat er in ons systeem gebeurt bij dreigend watertekort en aan welke knoppen we dan kunnen draaien’, zegt Saskia. ‘Bovendien zit veel kennis van het systeem bij individuele experts of verschillende organisaties. Nu is dit alles gebundeld in één document.’ De redeneerlijn beschrijft welke maatregelen en handelingsopties beschikbaar zijn in verschillende droogtesituaties.

Kennis samenbrengen

Het inhoudelijke werk aan de redeneerlijn begon in het najaar van 2025. In meerdere werksessies brachten experts van Rijkswaterstaat en Waterschap Rivierenland hun kennis samen. Ook werd kennis opgehaald bij collega’s uit andere Slim WM-regio’s, zoals Zuid-Nederland. Vincent noemt het proces behoorlijk intensief. ‘In een paar sessies kwam enorm veel systeemkennis op tafel. Dat was best aanpoten. Maar uiteindelijk ligt er nu wel een prachtig document waarin al die kennis is samengebracht.’ Overigens bestaat de redeneerlijn uit twee onderdelen: Rivierengebied Noord en Rivierengebied Zuid. Dat komt omdat de Slim WM-regio Rivierengebied eigenlijk ook uit twee verschillende systemen bestaat: een noordelijk deel rond de Nederrijn-Lek / Waal en een zuidelijk deel rond de Maas.

Wederzijds begrip

Een van de belangrijkste opbrengsten is het wederzijdse begrip dat ontstond tussen de verschillende organisaties. De deelnemers kregen tijdens het traject meer inzicht in elkaars mogelijkheden en afwegingen. ‘Je kijkt letterlijk bij elkaar in de keuken’, zegt Saskia. ‘Hierdoor snap je beter waarom bepaalde keuzes worden gemaakt.’ Jan vult aan: ‘Ons handelen is transparanter en bespreekbaarder geworden.’ Hoewel Saskia, Vincent en Jan tevreden zijn over de redeneerlijn, zien ze zeker nog verbeterpunten. Als voorbeeld noemen ze afstemming met andere, aanpalende Slim WM-regio’s. De eerste versie van de redeneerlijn is vooral opgesteld binnen de eigen regio, met mensen van Rijkswaterstaat Oost-Nederland en Waterschap Rivierenland. ‘Andere waterschappen en aangrenzende regio’s zijn beperkt betrokken bij het opstellen van onze redeneerlijn’, geeft Jan aan. ‘En ook de landelijke afstemming, met andere redeneerlijnen en overkoepelend met het WMCN, over raakvlakken moet nog gebeuren.’ Saskia vult aan: ‘Dat is inderdaad een punt voor de toekomst. Aan de andere kant: dit is onze eerste redeneerlijn. Een mooie basis om op door te groeien, volwassen te worden.’ Daarnaast is er de wens om ook voor wateroverlast een redeneerlijn op te stellen.

In de praktijk gebruiken

Nu is het zaak om de redeneerlijn in de praktijk te gebruiken. Vincent vertelt dat hij, Saskia en Jan hebben afgesproken om dit droogteseizoen als eerste stap samen regelmatig te monitoren hoe het gaat. ‘Hoeveel kuub komt er nog binnen bij Lobith, wat voor gevolgen heeft dit, welke handelingsperspectieven hebben we dan nog? En klopt dit met wat we in de redeneerlijn hebben opgeschreven? Zo maken we ons de materie ook beter eigen.’ Jan vult aan: ‘We hoeven de redeneerlijn nu zeker nog niet uit ons hoofd te kennen; het gaat erom dat we hem als handboek gebruiken.’ Daar is Saskia het mee eens. ‘We mogen erin groeien. En dat doen we door de redeneerlijn samen te gebruiken en te bespreken of dat wat hebben opgeschreven werkt.’

Levend document

Ook borging en actualisatie van de redeneerlijn staan bij de drie geïnterviewden op het netvlies. Het Regionaal Droogte Overleg (RDO) Gelderland is de plek waar dit moet gebeuren. ‘Na elk droogteseizoen evalueren we in het RDO ons handelen. Daar kunnen we de redeneerlijn dan mooi in meenemen. Hoe heeft die ons geholpen? Ontbrak er iets? Moeten we situaties toevoegen?’ Jan is het daarmee eens. ‘Door de redeneerlijn in het RDO Gelderland te gebruiken, blijft het een levend document. Daarom moeten we zeker tijd en ruimte nemen om te evalueren.’ Toepassing in het RDO Gelderland brengt volgens Saskia nog wel een uitdaging met zich mee. ‘Bij dit overleg zijn ook andere waterschappen aangehaakt, zoals Vallei en Veluwe en Rijn en IJssel. Die hebben hun eigen Slim WM-redeneerlijnen, terwijl je in een droogtesituatie sámen wil kijken: waar staan we nu en doen we allemaal ongeveer hetzelfde? Daar kunnen we nog een slag in maken.’

De komende jaren publiceren we een reeks artikelen, waarin we de regiovertegenwoordigers binnen het project ‘Redeneerlijnen Slim Watermanagement’ aan het woord laten. Zij schetsen in deze artikelen een beeld van de ontwikkelingen binnen de regio.